سید محمدتقی فرزند سید العلماء، نوه دلدار علی نقوی بود که در لکنهو به دنیا آمد و از پدر و عمویش (سلطان العلما) تلمذ کرد و از ایشان و صاحب جواهر در سن 28 سالگی اجازه اجتهاد گرفت. ایشان را جامع معقول و منقول و حاوی فروع و اصول معرفی کرده اند. ایشان علاقه زیادی به جمع آوری کتاب های نفیس و ارزشمند داشت و برای حفاظت نسخ نفیس و نادر، کتابخانه تأسیس کرد و در کنار کتابخانه، مسجد و حسینیه بنا کرد.
سید محمد تقی فرزند علامه سید حسین فرزند سید دلدار معروف به ممتاز العلماء یکی از علما و مشاهیر بزرگ شیعه در کشور هندوستان بود. ممتاز العلما در علوم عقلی و نقلی مهارت داشت. او فقیهی زاهد و حکیمی بارع بود. ابتدا در نزد والد معظم خویش و اعمام و بنی اعمام سطوح فقهی و مقدمات علوم را به پایان برد و سپس چند سالی در نجف اشرف از اساتید متعدد به خصوص صاحب جواهر برخوردار گشت و از آن جناب به اخذ اجازه اجتهاد نائل آمد و خود در عراق و هندوستان در عداد مدرسین بزرگ و مروجین به شمار آمد.
ممتاز العلما بیشتر سنوات عمرش در هندوستان (لکهنو) سپری شد. او علاقه مفرطی به جمع آوری کتابهای مختلف علمی و دینی داشت و با همکاری علما و خویشان دانش دوست خود کتابخانه معظمی در کشور پهناور هند تأسیس نمود و کتابهای بی شماری بدان گرد کرد.
مولانا سید آقا مهدی در کتاب خود «تاریخ کا خونچکان ورق» کتابخانه ممتاز العلماء را چنین معرفی کرده است: «کتابخانه ممتاز العلماء مجموعه ای از کتب اسلامی در زمینه های مختلف تفسیر، فقه، حدیث، کلام و مناظره است؛ که بیشتر نسخ موجود در این کتابخانه از نوادر نسخی است که در کشورهای دیگر به زحمت به دست می آید. از جمله نسخ نادر این کتابخانه تفسیر کامل ثعلبی است که تاریخ کتابت آن حدود صد سال پس از وفات مؤلف است. همچنین صحیفه سجادیه به نظر شهید اول، تفسیر منبع عیون المعانی و فقه رضوی منقول از نسخه اصل و صدها کتاب و نسخه دیگر از جمله نفایس این گنجینه بزرگ اسلامی است. در سال 1857م که میراث فرنگی اسلام توسط انگلیس ها به غارت می رفت به این کتابخانه نیز حمله شد، اما غارتگران نتوانستند از این گنجینه کتابی خارج کنند. مجموعه نسخ موجود در کتابخانه تا سال 1350ق 4241 نسخه بوده است».
ممتاز العلماء آثار مهمی به رشته تحریر برد که از آن جمله است:
ارشاد المبتدین، ارشاد المؤمنین، حدیقة الواعظین، غوث اللائذین، منتخب الآثار، منهج الطاعات، ینابیع الانوار، هدایت الآثار، نخبه و غیره... .
این سید عالی مقام پس از عمری خدمات گوناگون به شیعیان و مسلمانان هندوستان سرانجام در اواسط ماه رمضان ۱۲۸۹ وفات نمود و فرزندش سید محمد ابراهیم معروف به شمس العلماء به جنازۀ پدر نماز خواند و با احترام در حسینیه معروف لکهنو جنب علما مدفون گشت.
مرحوم مدرس تبریزی در ریحانة الادب می نویسد: سید محمد ابراهیم فرزند سید محمد تقی معروف به سید العلما یکی از اعلام معروف و مشاهیر سادات هندوستان در اواخر قرن سیزدهم هجری بوده که وی نیز مانند پدرش در علوم نقلی و عقلی مهارت کافی به دست آورد و آثاری مانند: بضاعة مزجاة، نور الابصار، درّ و یاقوت، لمعه ناصریه و کتاب امل و آرزو را در علم کلام و فقه و تفسیر از خویش به یادگار گذاشت. معظم له در اوایل قرن چهاردهم وفات نمود.
.png)
